تاریخچه‌ی مسجد در ایرانThe History of the Mosque in Iran

[00:03.99]عِبادَتگاه
[00:06.03]از نخستین بَنا‌هایِ
[00:09.33]ساخته‌یِ انسان است.
[00:13.20]انسان در عبادتگاه
[00:16.41]با خُدا سخن می‌گوید
[00:19.95]و او را نیایِش می‌کند.
[00:25.50]پِیرُوانِ دین‌‌های گوناگون،
[00:30.00]عبادتگاه‌‌های مُختَلِف دارند.
[00:35.28]آتَشکَده، کَنیسه، کِلیسا و مَسجد
[00:42.93]به تَرتیب
[00:44.22]مَحَلّ‌ِ عِبادَتِ زَرتُشتیان،
[00:48.24]یَهودیان، مَسیحیان و مُسَلمانان است.
[00:57.39]مُسَلمانان مسجد را خانه‌ی خدا می‌دانند.
[01:04.86]آن‌ها در مسجد نَماز می‌خوانند
[01:09.48]و خواندنِ قُرآن را یاد می‌گیرند.
[01:15.90]مسجد‌های ایرانی
[01:18.54]از مهم‌ترین بناهایی هستند
[01:22.65]که ذوق و سَلیقه‌یِ
[01:25.92]مِعمارانِ ایرانی را نِشان می‌دهند.
[01:32.55]بنابراین شناختنِ مسجد‌های ایرانی
[01:38.67]به معنایِ شناختنِ
[01:42.15]بَخشِ مُهِمی از هُنرِ ایرانیان است.
[01:49.59]پَیامبر اسلام
[01:51.96]اوَّلین مسجد را در شهرِ مَدینه ساخت.
[02:00.00]در سال‌های بعد
[02:02.52]در شَهر‌های مختلفِ اسلامی،
[02:06.90]مسجد‌های دیگری ساخته شد.
[02:11.58]اما ساختمانِ همه‌ی مسجدها
[02:16.53]بسیار ساده بود.
[02:19.83]اوّلین مسجدها
[02:21.60]فقط اُتاقی چهارگوش
[02:25.71]با سَقفی از بَرگ‌ها و ساقه‌‌های گیاهان بود(ند).
[02:35.01]نُخستین مسجد‌های ایران
[02:38.40]مانند مسجد‌های اوّلیه
[02:42.33]بسیار ساده بودند.
[02:45.90]اما کم‌کم،
[02:48.51]معمارانِ ایرانی کوشیدند
[02:53.28]مسجدها را بر پایه‌یِ
[02:56.85]ذوق و سَلیقه‌یِ ایرانیان بسازند.
[03:02.94]معمارانِ ایرانی
[03:05.73]برای ساختن مسجد‌های زیبا و باشُکوه
[03:12.60]بسیار تَوانا بودند.
[03:15.99]آن‌ها قَرن‌ها پیش از وُرودِ اسلام به ایران
[03:24.27]در هُنرِ معماری و تَزیینِ بناها
[03:32.13]مَهارَت داشتند.
[03:37.26]آثارِ باقی‌مانده
[03:41.49]از کاخ‌ها و بنا‌های دورانِ باستان،
[03:49.62]نشانه‌یِ مَهارتِ آن‌ها است.
[03:57.18]وقتی‌که ایرانیان دینِ اسلام را پَذیرُفتند،
[04:06.69]کوشیدَند از دانش و هنرِ خود
[04:12.45]برای گُستَرِشِ این دین استفاده کنند.
[04:19.95]معمارانِ ایرانی
[04:23.01]مسجدهایی بسیار مُحَکم و اُستُوار ساختند.
[04:30.90]از این‌رو،
[04:32.64]پس از گذشتِ قرن‌ها،
[04:36.30]بسیاری از این مسجدها
[04:40.02]سالم و پابَرجا باقی مانده‌اند.
[04:47.34]به‌علاوه،
[04:49.11]آن‌ها اَنواعِ هنر‌های زیبا
[04:55.29]و ظَریفِ ایرانی را
[04:59.37]در ساختنِ مسجدها به‌کار گرفتند.
[05:06.09]هنرِ خوش‌نِویسی،
[05:09.72]گَچ‌بُری،
[05:12.24]کاشی‌کاری و … (غِیره)
[05:18.06]در اَغلَب مسجد‌های ایرانی دیده می‌شود.
[05:27.09]هنرمندان ایرانی
[05:30.87]با استفاده از نَقش‌ها و رنگ‌هایِ گوناگون،
[05:39.96]احساس و اَندیشه‌یِ دینیِ خود را
[05:45.84]بَیان کرده‌اند.
[05:48.69]در تَزیینِ اَغلبِ مسجدها،
[05:53.52]نَقشِ اِسلیمی دیده می‌شود.
[05:58.32]اِسلیمی
[06:00.03]از مهم‌ترین نقش‌های تَزیینی
[06:05.73]در هنرِ اسلامی است.
[06:10.80]این نقش‌ها
[06:13.17]در واقِع
[06:15.66]شِکلِ ساده و دِگَرگونِ
[06:23.55]نقشِ گُل‌ها و گیاهان
[06:29.52]و پیچِشِ شاخ و برگ آن‌ها است.
[06:37.80]اِسلیمی
[06:39.72]نشانه‌ی بِهِشتِ خُداوَند است.
[06:44.91]بهشتی که
[06:46.92]همه‌ی مردم در جُست‌وجویِ آن هستند.
[06:54.51]رنگِ آبی نشانه‌ی آسمان است،
[07:02.37]از این‌رو
[07:04.32]گُنبَدِ بسیاری از مسجدها
[07:09.60]آبی رنگ است.
[07:12.60]در آغاز،
[07:14.25]مسجد‌هایِ ایران بر روی خَرابه‌یِ
[07:21.60]آتَشکَده‌ها یا کاخ‌ها بنا می‌شد.
[07:29.07]مثلاً «مسجدِ اِستَخرِ شیراز»
[07:36.87]بر روی ساختمان‌هایی
[07:41.85]از دوره‌یِ ساسانی ساخته شد.
[07:48.18]«مسجدِ جامعِ شهر بُروجِرد» نیز
[07:55.38]بر روی آتشکده‌ای نیمه‌ویران بنا شد.
[08:04.05]به‌عَلاوه،
[08:05.82]معمارانِ ایرانی
[08:10.74]بناهایی مانند اِیوان و مَناره
[08:18.87]به ساختمانِ مسجدها اِضافه کردند.
[08:25.80]مسجد‌های ایرانی
[08:29.61]از شاهکارهایِ معماریِ جهانِ اسلام
[08:37.92]مَحسوب می‌شوند.
[08:40.83]