برگی از شاهکارهای ادب فارسی (1): حکایتی کوتاه از گلستان سعدی

22 بازدید

فارسی آموزان عزیز، از این پس می‌توانید مطالب مجموعۀ «برگی از شاهکارهای ادب فارسی» را دنبال کنید.

«برگی از شاهکارهای ادب فارسی» مجموعه‌ای از نوشته‌های وبلاگ لذت فارسی است که به شما کمک خواهد کرد گام به گام، به شکلی عملی و آسان، با شاهکارهای ادب فارسی آشنا شوید. در این مجموعه پاره‌‌های بسیار کوتاهی از متون ادب فارسی کلاسیک و معاصر را همراه با این امکانات در اختیار شما خواهیم گذاشت:

  • معنی انگلیسی واژه‌‌های مهم در متن
  • ترجمه کامل انگلیسی آن از مترجمان قابل اعتماد
  • فایل صوتی متن که می‌توانید آن را بشنوید

ما به سراغ شعر و نثرِ شاعران و نویسندگان بزرگِ فارسی خواهیم رفت. یک حکایت یا شعر و یا صفحه‌ای کوتاه از نثر انتخاب می‌‌کنیم و سعی می‌کنیم درباره زیبایی آن با شما سخن بگوییم.

در این مجموعه سه هدف را دنبال می‌کنیم:

  1. به شما کمک می‌کنیم تا پاره‌های کوتاهی از شاهکارهای ادبیات فارسی را بخوانید و بفهمید.
  2. ترجمه‌‌های انگلیسی متون ادبی فارسی را به شما معرفی می‌کنیم.
  3. گاهی ظرایف ترجمه ناپذیر زبان فارسی را به شما یاداوری می‌کنیم.

مقدمه

این، اولین بخش از مجموعه «برگی از شاهکارهای ادب فارسی» است. در این مجموعه، ما به سراغ شاهکارهای شعر و نثر فارسی می‌رویم، بخش بسیار کوتاهی را انتخاب می‌­کنیم و درباره معنا و ترجمۀ انگلیسی آن توضیح می‌هیم. می‌خواهیم کار خود را با سعدی و محبوب­ترین کتاب او «گلستان» شروع ­کنیم که از پایه‌های ادبیات فارسی است. گلستان مجموعه­‌ای است از حکایت­‌های کوتاهِ پندآموز که سعدی آن­ها را پس از تجربۀ سفرهای گوناگون، به نثرِ آهنگین نوشته است. درباره اهمیتِ گلستان در فرهنگ و ادبیات ایران کافی است بدانید که پس از سعدی تا قرن‌ها، نویسندگان کوشیدند شیوۀ او را به خصوص در نثر آهنگین تکرار کنند، پس کتاب­‌های زیادی به تقلید از گلستان نوشته شد که معروفترینِ آنها «بهارستان» جامی‌است. علاوه بر این، تعداد بسیار زیادی از ضرب­‌المثل­‌های فارسی از گلستان سرچشمه می‌­گیرد که نشان می‌دهد این کتاب تا چه اندازه با فرهنگِ روزمرۀ ایرانیان گره خورده است.

این کتاب برای اولین بار در قرن هفدهم به غیرفارسی زبان­‌ها معرفی شد و از آن زمان بارها و بارها به مهم‌ترین زبان‌­های دنیا از جمله فرانسوی، آلمانی، انگلیسی، هندی، عربی و روسی ترجمه شده است. یکی از برگردان­‌های جدید انگلیسی از گلستان برگردانی است که ریچارد جفری نیومن Richard Jeffrey Newman آن را در سال 2004 بر اساس ترجمۀ 1888 ادوارد رهتسک Edward Rehatsek تهیه کرده است. این اثر با ویرایشِ مهدی فریدزاده در مجموعۀ «میراث فارسی» از سوی جامعۀ بین المللی فرهنگِ ایرانیان در نیویورک منتشر شده است و می‌­توانید آن را از آمازون تهیه کنید.

اما خوشبختانه نویسنده شکلِ پیش از تصحیح کتاب را با مخاطبان به اشتراک گذاشته است که می‌توانید آن را اینجا ببینید:

حکایتی کوتاه از گلستان سعدی
Sa’di’s Gulistan

حکایتی از گلستان

یکی از بزرگان گفت پارسایی را: «چه گویی در حق فلان عابد که دیگران در حق وی به طعنه سخن‌ها گفته‌اند ؟» گفت: «بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم.»

هر که را جامه پارسا بینی                           پارسا دان و نیک‌مرد انگار
ور ندانی که در نهانش چیست                    محتسب را درون خانه چه کار؟

یکی از بزرگان[1] گفت پارسایی[2] را: «چه گویی در حق فلان عابد[3] که دیگران در حق وی به طعنه سخن‌ها گفته‌اند[4]؟ [1] great personages / انسانهای بزرگ
[2] righteous one / زاهد
[3] worshiper /کسی که خدا را عبادت می‌کند
[4] taunting /طعنه زدن یا به طعنه سخن گفتن
 گفت: «بر ظاهرش[1] عیب[2] نمی‌بینم و در باطنش[3] غیب[4] نمی‌دانم.» [1] outward / ظاهر
[2] flaws / اشکال
[3] inward / درون
[4] invisible / نادیدنی
هر که را جامه[1] پارسا بینی
پارسا دان و نیک‌مرد انگار[2]ور ندانی که در نهانش[3]  چیست
محتسب [4] را درون خانه چه کار؟
[1] dress / لباس
[2] to consider / انگاشتن
[3] inner/ نهان
[4] The Islamic inspector / داروغه

بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم.

outwardly, the man has no flaws that I can see, nor do I know of any that taint him inwardly

حکایتی از گلستان

حال ترجمه انگلیسی حکایت:

They Asked one of the truly men of their time what he thought about a religious recluse whom others had criticized. He replied’ “outwardly, the man has no flaws that I can see, nor do I know of any that taint him inwardly.”
consider a man in religious dress
religious, and therefore good; and if you don’t
know enough to judge his character,
don’t play the muhtasib inside his house.

برای این که ببینید در ترجمه، حتی در یک ترجمه خوب، چه اتفاقی می‌افتد می‌­توانید این جمله را با ترجمه‌­اش مقایسه کنید:

حال ترجمه انگلیسی حکایت:

جمله سعدی در فارسی شبیه معجزه است، شبیه وحی! جمله­‌ای است که در ذهن ایرانیان مانده و حتی به ضرب‌المثل تبدیل شده است. دلیل اصلی‌­اش آهنگِ جمله است که از چینش کلمات هم آوا در کنار هم شکل گرفته است. به هم­‌آوایی «ظاهر و باطن»، «عیب و غیب»، و تا حدی «نمی­‌دانم و نمی­‌بینم» دقت کنید. آیا انتقال این زیبایی به ترجمه انگلیسی آن ممکن است؟

تمرین و مشارکت در بحث

آیا شما می‌­توانید ترجمه دیگری برای این حکایت بنویسید که به اصل آن نزدیکتر باشد؟

دیدگاه‌تان را بنویسید:

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.