چگونه از نمودار خوشه‌ای برای یادگیری زبان فارسی استفاده کنیم؟

32 بازدید

در این نوشته می‌خواهیم شما را با یک روش مؤثّر برای یادگیری و تسلط بر واژه‌ها یا مفاهیمِ زبان جدیدی که می‌آموزید، آشنا کنیم؛ خوشه‌بندی

خوشه‌بندی چیست؟

خوشه‌بندی، گروه‌بندی کردن مجموعه ای از چیزهاست. اشیا، واژه‌ها یا مفاهیم در یک گروه (به نام خوشه) قرار می‌گیرند. این گروه یا خوشه را می‌توان با دیگر دسته‌های (خوشه‌های) مشابه مقایسه و با این روش آنها را بررسی کرد.

خوشه‌بندی کردن برای یادگیری مفاهیم یا تسلط بر واژه‌ها

شما می‌توانید از این روش برای یادگیری یا تسلط بر معنا، کاربرد، نقش‌ها، املا یا ریشه شناسی واژه‌ها کمک بگیرید یا اطلاعات خود را درباره دیگر حوزه‌های زبانی مثل آرایه‌های ادبی یا دستورِ زبان مرتب کنید.

برای این کار ابتدا باید تعیین کنید که قرار است واژه‌ها یا مفاهیم را بر چه اساسی خوشه‌بندی (دسته‌بندی) کنید.

انواع نمودارهای خوشه‌ای

  • نمودار خوشه‌ای نامرتّب:

برخی نمودارهای خوشه‌ای نامرتّب هستند یعنی دایره‌ای در وسط، کشیده می‌شود که در آن موضوع اصلی قرار می‌گیرد و مقابلِ شعاع‌هایی که از این دایره خارج می‌شود کلمه‌ها و عبارت‌های مربوط به موضوع اصلی نوشته می‌شود. واژه‌ها، در این نمودار، «هم ارزش» هستند؛ مانند شکل زیر:

در این دایره می‌تواند موضوع‌هایی مانند این موارد قرار بگیرد:

  • واژه‌هایی که با «یک حرف الفبا» آغاز می‌شوند یا پایان می‌گیرند (واژه‌های هم آغاز و یا هم پایان)
  • واژه‌های هم معنا با یک واژه
  • واژه‌های متضاد با یک واژه و… .
  • نمودار خوشه‌ای مرتّب:

برخی نمودار‌های خوشه‌ای مرتب هستند. در این نمودارها «سلسله مراتب» مهم است. ایده اصلی در دایره مرکزی قرار می‌گیرد و ایده‌های کامل‌کننده به آن اضافه می‌شود؛ مانند شکل زیر:

این نمودار بیشتر برای دیدن و فهمیدنِ تقسیم‌بندی‌های علمیِ یک موضوع کاربرد دارد برای مثال برای فهمیدن:

  • «انواع تشبیه در زبان فارسی» یا سایر آرایه‌های ادبی
  • برای یاد گرفتن «زمان فعلها» در بخش دستور زبان

نمودار خوشه‌ای مناسب برای تمرین املا

نوعی دیگر از نمودار خوشه‌ای هم هست که برای تمرینِ درست نوشتن واژه‌ها می‌توانید از آن استفاده کنید مانند شکل زیر:

یا این نمونه:

تمرین

حالا این تمرین املایی را انجام بدهید:

نمودار خوشه‌ای و روابط معنایی در زبان

یکی از راه‌های موثر در  افزایش ذخیره واژگانی زبان آموزان و پیشرفت در خواندن و نوشتن استفاده از روابط معنایی واژگان است. کشیدن نمودارهای خوشه‌ای برای آشنایی با روابط مفهومیِ واژگان بسیار مفید است.

در نوشته بعد درباره روابط مفهومی‌واژگان مطالب بیشتری خواهیم خواند.

دیدگاه‌تان را بنویسید:

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.